Inleiding

De start van de 64e editie van de Vuelta Ciclista a Espaxc3xb1a (Ronde van Spanje), de laatste van de drie Grand Tours (drieweekse etappekoersen) op de wielerkalender, vindt voor de tweede keer in de historie buiten de landsgrenzen plaats. Na Lissabon (de Portugese hoofdstad) in 1997 gaat de derde grote ronde van het jaar in 2009 van start op het TT Circuit Assen onder de officixc3xable naam La Vuelta ’09 – Drenthe Holanda. De eerste vier etappes starten in Nederland waar vanwege het overwegend vlakke parcours veel ruimte is voor aanvallend koersen (voor met name de Nederlanders die zich natuurlijk graag willen laten zien in eigen land) en (massa)sprinten. Op zaterdag 29 augustus wordt de eerste etappe (een individuele tijdrit van 4,8 km.) op het motorracecircuit in Assen gereden. Op zondag de 30e volgt de tweede etappe, de eerste in lijn (203,7 km. lang), door de provincie Drenthe met start in Assen en finish in Emmen. De derde etappe op maandag de 31e (189,7 km.) start in Zutphen en voert deels via Duitse bodem naar Venlo waar op dinsdag 1 september de vierde etappe (225,5 km. en daarmee de langste etappe dit jaar) van start gaat welke via de Limburgse heuvels naar Belgixc3xab leidt en waar de parcoursen van de klassiekers Amstel Gold Race (o.a. tweemaal de beklimming van de Cauberg) en Luik-Bastenaken-Luik (o.a. de beklimming van de Saint-Nicolas) worden aangedaan; de laatste etappe in de Lage Landen eindigt in Luik. Een dag later wordt tijdens de eerste rustdag de transfer gemaakt naar het Spaanse vasteland waar op donderdag 3 september de ronde verder gaat in Tarragona, voorstad van Barcelona, de hoofdstad van Catalonixc3xab. Tweexc3xabnhalve week later eindigt de Ronde van Spanje op zondag 20 september traditioneel in hoofdstad Madrid en dan zijn er in totaal 3.293,7 km. afgelegd. Na de vlakke kilometers in de Lage Landen lijkt het op het Iberisch schiereiland met vijf aankomsten bergop (hoewel de Pyreneexc3xabn ontbreken in het routeschema) een ronde voor de echte klimmers te gaan worden.
De wielerronde is in 2007 (verrassend genoeg) binnengehaald op initiatief van wijlen Relus ter Beek, Commissaris van de Koningin van Drenthe en fervent wielerliefhebber, en dankzij het wereldberoemde TT-circuit in Assen kon het motorgekke Spanje – in het bijzonder organisator Unipublic – warm worden gemaakt voor een start in Noord-Nederland en kon er zodoende een speciale dimensie in de vorm van internationalisering aan de ronde worden toegevoegd. Later (in etappe 7) start en finisht zelfs nxc3xb2g een individuele tijdrit op een motorracecircuit, namelijk die van Valencia (welke overigens tevens geschikt is voor Formule 1-races).

Op de deelnemerslijst staan 22 ploegen met elk negen renners (in totaal dus 198 renners). Alle ProTour-ploegen (op Team Katusha na) verschijnen aan de start, aangevuld met vijf ProContinental-ploegen. Een van die vijf ploegen is het Nederlandse Vacansoleil (dat zich net als Skil-Shimano in de Tour wil onderscheiden met aanvallend koersen) waardoor het aantal Nederlandse ploegen (met Rabobank uiteraard) op twee komt wat een groot pluspunt is gezien het feit dat dus de eerste etappes op Nederlandse bodem worden verreden. Voor een aantal renners is de Vuelta zelf geen hoofddoel, maar vormt deze een ideale voorbereiding op het wereldkampioenschap in het Zwitserse Mendrisio in oktober wat toch de belangrijkste eendagskoers van het jaar blijft. De eindwinnaar van vorig jaar xc3xa8n de winnaar van de Tour dit jaar, Alberto Contador (Astana), laat dit jaar verstek gaan. Ook de nummers twee en drie van 2008, Levi Leipheimer (Astana) en Carlos Sastre (toen Saxo Bank, nu Cervxc3xa9lo TestTeam) en Giro-winnaar Denis Menchov (Rabobank) zijn er dit jaar niet bij.

Zodra ik vernam dat de Vuelta in Nederland zou starten, had ik eigenlijk al gelijk besloten om deze te gaan bezoeken. Als groot wielerliefhebber mag je natuurlijk niet ontbreken bij zo’n groot sportevenement in eigen land. ‘t Is dus een uitgelezen mogelijkheid om een dergelijke grote ronde te beleven! () In eerste instantie was ik nog van plan het hele weekend (vrijdag t/m zondag – ploegenpresentatie, etappe 1 en start etappe 2) naar Assen te gaan maar vanwege zeer beperkte overnachtingsmogelijkheden in de Drentse hoofdstad zelf en twee andere wielerbezoeken in dezelfde week besloot ik uiteindelijk alleen op de zaterdag te gaan.

1e etappe (Assen)

Op zaterdag de 29e trof ik voor vertrek nog wat voorbereidingen als het uitprinten en bekijken van de routebeschrijving, plattegrond van het TT-circuit en startlijst van de proloog (officieel de eerste etappe). Om 15:21 uur zou de eerste van in totaal 198 renners van start gaan, dus tegen die tijd wilde ik graag in Assen zijn. Om 13:25 uur (eigenlijk later dan vooraf gepland) vertrok ik en reed in een vrij stevig tempo naar Assen. Het weer onderweg was wisselend (zonnig, bewolkt en ook regen). Terwijl ik op de A28 reed hoorde ik op de radio dat er ter hoogte van Dwingeloo een file van 3 km. stond vanwege het sluiten van een rijstrook als gevolg van een ongeval. Toen ik in deze file terechtkwam maakte ik even van de gelegenheid gebruik om naar het thuisfront te bellen voor de weersverwachting; gelukkig was de oorzaak van de file enkel een onbeduidend ongeluk en had het niets van doen met bezoekersdrukte voor de Vuelta, dus deze duurde niet al te lang. Even verderop gaven elektronische borden aan dat Vuelta-bezoekers een afslag eerder van de snelweg moesten nemen en zo naar een parkeerplaats werden geleid. Op de afrit sloot ik aan in de rij en reed zo in file via binnenwegen (waar de dorpjes in Spaanse sferen verkeerden) naar een groot parkeerterrein. Vlak voordat ik er was ging op een rotonde opeens het motorolielampje tot m’n schrik branden. Als het een beetje mee zou zitten zouden ze bij zo’n motorracecircuit toch wel ergens motorolie moeten hebben, dacht en hoopte ik…
Om 15:45 uur liet ik m’n auto achter op een groot grasveld en daarna bleek het nog een wandeling van ca. een kwartier naar het circuit te zijn. Onderweg belde ik weer even en hoorde dat volgens buienradar de kans groot was dat het verder vandaag wel droog zou blijven… Terwijl ik het circuit naderde en in de verte de TT Hall zag liggen, was de wedstrijd net begonnen en had ik al via de speakers te horen gekregen dat Rabo-renner Pieter Weening de snelste tijd tot dan toe had gebroken. Bij het circuit aangekomen was m’n eerste prioriteit om zo snel mogelijk aan motorolie te komen: m’n hoop werd groter toen ik op het grote voorterrein gelijk een Total-tankstation zag waar ik in de shop (godzijdank) motorolie kon kopen. De opluchting was groot dat die zorg gelukkig snel was weggenomen!

Plattegrond TT Circuit Assen

In het begin was het nog even zoeken naar waar de wedstrijd het best te volgen was, ook omdat ik nog niet eerder op deze lokatie geweest was. Via de tunnel bereikte ik de overkant van het circuit en nam er achter een hek een kijkje aan de baan waar ik rechts in de verte uitkeek op het startpodium en de renners zag passeren die links naar de finish reden. Links was ook het rode erepodium duidelijk zichtbaar en recht voor me het grote tv-scherm. Ik bleef er even kijken terwijl net een van m’n favorieten, de Tsjech Roman Kreuziger (Liquigas), van start ging. Op dat moment had de Pool Maciej Bodnar (Liquigas) de snelste tijd in handen met 5:39 min. Ruim vijf minuten later dook Kreuziger onder de besttijd van z’n ploeggenoot: 5:37. Deze tijd zou nog lang blijven staan…

TT Circuit Assen / Roman Kreuziger

Inmiddels was ik via de pitwalk weer terug aan de voorzijde gekomen en was nog steeds een beetje zoekende van waar ik beter zicht zou hebben. Op een groot podium zag ik ineens Studio Sport-boegbeeld Mart Smeets staan die schijnbaar stond te wachten totdat hij interviews mocht houden en ‘op zender’ mocht gaan. Toen ik verder doorliep naar de paddock zag ik dat het mogelijk was een kijkje te nemen bij de ploegen in de pitboxen waar de renners (xc3xa9xc3xa9n ploeg per box) aan het warmdraaien of uitfietsen waren op de rollers. Dat was natuurlijk een mooie gelegenheid voor het maken van foto’s. De eerste bekende renners die ik er zag waren David Millar (Garmin-Slipstream), regerend wereldkampioen op de weg Alessandro Ballan (Lampre-NGC) en Stuart O’Grady (Saxo Bank). Toen ik uit een pitbox weer naar buiten stapte zag ik ineens dat het was gaan regenen en niet zo’n klein beetje ook (). Jammer dat er tijdens zo’n tijdrit wisselende weersomstandigheden waren. Ik probeerde tijdens m’n ‘pittocht’ een beetje te schuilen hier en daar en zag verder nog o.a. Sxc3xa9bastien Hinault (AG2R La Mondiale), Stijn Devolder (Quick Step) en de eindwinnaar van 2006, Alexandre Vinokourov (Astana) die z’n dopingschorsing van twee jaar erop had zitten en dus weer mocht koersen. In de Rabo-box leek Nederlands kampioen op de weg Koos Moerenhout ook klaar voor z’n ronde en zag er ontspannen uit.

Alessandro Ballan / Alexandre Vinokourov

Inmiddels was het gelukkig weer opgeklaard – het had een halfuurtje geregend – maar de baan was wel flink nat geworden. Aan het eind van de paddock/pitboxen (tegenover de Haarbochttribune) keek ik weer even naar de koers waar ik zelfs een stukje achter de dranghekken aan de baan kon staan. Hier zag ik de renners die zojuist gestart waren in een rechte lijn naar me toe komen; ik kon ze er mooi fotograferen al had ik wel wat ‘last’ van de zon. Het was vanwege het weer geen wonder dat op het scorebord boven aan de finish nog steeds de naam van Kreuziger als tijdsnelste prijkte. Ik zag er o.a. passeren de Nederlanders Karsten Kroon (Saxo Bank), Moerenhout en Lieuwe Westra (Vacansoleil) en de sprinters Gerald Ciolek (kopman Milram), Andrxc3xa9 Greipel (kopman Columbia-HTC) en Allan Davis (Quick Step). Vlak nadat Moerenhout was gefinisht (in 5:46) liep ik een kwartier later weer terug richting pitboxen en zag dat hij gexc3xafnterviewd werd.

Koos Moerenhout / Lieuwe Westra
Andrxc3xa9 Greipel / Allan Davis

In de pitboxen zag ik nu o.a. de (wegens herhaaldelijk cocaxc3xafnegebruik vlak voor de Tour) in opspraak geraakte Belgisch kampioen op de weg Tom Boonen (kopman Quick Step), Greipel en Kroon (die van pitbox naar ploegbus liep). Daarna trof ik de topfavoriet van vandaag (gezien de proloogwinst in de Tour), olympisch kampioen tijdrijden en Zwitsers kampioen op de weg Fabian Cancellara (Saxo Bank), de in grootse vorm zijnde sprinter Tyler Farrar (Garmin-Slipstream) die drie etappes won in de voorbije Eneco Tour en Ivan Basso (kopman Liquigas) die ook weer terug was in het circuit na een dopingschorsing. Toch mooi dat het publiek hier een kijkje kon nemen om de helden van dichtbij te zien.

Tom Boonen / Andrxc3xa9 Greipel
Fabian Cancellara
Tyler Farrar / Ivan Basso

Op het podium van Studio Sport werd Mart Smeets nu vergezeld door bondscoach Leo van Vliet en schaatscoach Gerard Kemkers. Een bezoeker noemde Kemkers Leo Visser waardoor ik het niet kon laten hem te corrigeren (). Vervolgens wilde ik weer terug naar de koers om de laatste renners, voornamelijk toppers, in actie te zien. Bij een poging (tegen beter weten in) om boven op het VIP-terras te komen (voor het maken van foto’s) werd ik op het laatste moment bovenaan de trap alsnog teruggefloten.
Vervolgens besloot ik maar weer terug de pitwalk in te lopen om aan de overzijde te proberen op de tribune plaats te nemen. In de eerste rij van de Rabo ofwel Geert Timmer Tribune zag ik nog een lege plek en liep er snel naartoe om het laatste halfuur van de koers optimaal te kunnen zien. Het was een mooie plek: ik zag de (laatste ca. 30) renners recht voor me van start gaan en ze even later passeren op weg naar de finish. Bovendien zag ik ze van bovenaf op tijd eraan komen zodat ik vrij goed kon timen met foto’s maken.

TT Circuit met startpodium

De snelste tijd was nog steeds in handen van Kreuziger en de baan was inmiddels grotendeels opgedroogd terwijl het ook beter weer was geworden. Lars Boom (Rabobank) die hier graag wilde pieken ging onder luid gejuich van start. De nummer twee van de Tour, Luxemburger Andy Schleck (Saxo Bank) finishte maar net onder de 6 min. (5:58) wat dus geen toptijd was. De Belg Philippe Gilbert (Silence-Lotto) reed slechts vier seconden boven de tijd van Kreuziger en het was sprinter Daniele Bennati (Liquigas) die na bijna twee uur (!) eindelijk de besttijd van z’n ploegmaat met xc3xa9xc3xa9n seconde verbrak (5:36). Opmerkelijk was dat op dat moment in de tussenstand Liquigas 1-2-3 (Bennati-Kreuziger-Bodnar) stond. Op het scherm was te zien dat Boom in het begin een bocht niet helemaal lekker aansneed en eindigde dan ook in een tegenvallende tijd van 5:46 (uiteindelijk een 44e plaats). De volgende landgenoot was ex-baanrenner Jens Mouris (Vacansoleil) die verrassend genoeg de nieuwe snelste tijd noteerde: 5:34! Lang kon hij niet van die status genieten gezien het feit dat drie minuten later Tom Boonen eronder dook met 5:29. Net vxc3xb3xc3xb3r Boonen hadden de Duitsers Linus Gerdemann (Milram) en regerend wereldkampioen tijdrijden Bert Grabsch (Columbia-HTC) beide 5:39 geklokt. De Italiaan Damiano Cunego (Lampre-NGC) klokte zelfs een tijd boven de 6 min. (6:04), gevolgd door Tyler Farrar die slechts drie sec. boven de snelste tijd van Boonen bleef (5:32) en de tweede plaats van Mouris overnam. Ests tijdritkampioen Rein Taaramxc3xa4e (Cofidis) reed daarna een verdienstelijke 5:43.

Andy Schleck / Lars Boom

Naarmate het einde naderde en er nog maar tien renners van start moesten gaan, werd het secondenspel spannender: de volgende die passeerde was oud-winnaar Alexandre Vinokourov die met 5:38 het tijdrijden nog niet verleerd bleek te zijn. De een na laatste starter was Robert Gesink (Rabobank), de grote Nederlandse hoop in deze ronde en azend op eerherstel na z’n mislukte Tour, die ook luidruchtig werd toegejuicht door het thuispubliek. De volgende in aantocht was Fabian Cancellara: hij zoefde werkelijk voorbij en maakte z’n status volledig waar door de besttijd van Boonen te verpulveren: 5:20, wat een klasbak! () Met nog vijf renners – allen favoriet voor de eindzege – te gaan steeg de spanning ten top! Cadel Evans (Silence-Lotto) kwam niet in de buurt van Cancellara’s tijd en klokte 5:39. Ivan Basso eindigde daar verrassend onder met 5:38 en Alejandro Valverde (Caisse d’Epargne) reed daarna dezelfde tijd. Gesink reed voor zijn doen een prima tijdrit en finishte in 5:44 waarmee hij 30e zou worden. De allerlaatste die nog binnen moest komen was olympisch kampioen op de weg Samuel Sxc3xa1nchez (Euskaltel-Euskadi) die ook de tijd van Cancellara niet kon bedreigen (net als Gesink 5:44).

Alexandre Vinokourov / Fabian Cancellara
Alejandro Valverde / Robert Gesink

Winnaar van de eerste etappe xc3xa8n de eerste drager van de goudgele trui was dus Cancellara die z’n favorietenrol volledig had waargemaakt. Z’n gemiddelde snelheid waarmee hij de 4,8 km. tijdrit had afgelegd was een verbluffende 54 km/uur. De tweede plaats was dus voor Boonen en de derde voor Farrar. Mouris eindigde als beste Nederlander verdienstelijk als vierde. Vier Liquigas-renners waren in de top-10 gexc3xabindigd: Bennati (5e), Kreuziger (6e), Basso (8e) en Bodnar (10e). Ook Vinokourov (7e) en Valverde (9e) eindigden in de top van het dagklassement. De plaatsen 11 t/m 15 waren voor resp. Grabsch, Evans, Gerdemann, Gilbert en Millar. De Schotse tijdritspecialist had de pech z’n volledige rit in de regen te hebben moeten afleggen.
Na afloop werd Cancellara gexc3xafnterviewd wat op het grote scherm te volgen was. Daarna volgde de huldiging van de winnaar. Cancellara mocht steeds weer terug op het erepodium komen – tot zes keer toe – om verschillende truien en prijzen op te halen. Hij bleef dus maar rondjes lopen en zei op het eind tot verbazing van het publiek in het Nederlands: "dit was de laatste keer" wat op ieders lachspieren werkte (). Om 19:00 uur was het echt afgelopen en verliet ik de tribune.

Interview / huldiging dagwinnaar Fabian Cancellara

Intussen had ik stevige trek gekregen in een warme hap en bestelde een broodje hamburger. Hierna maakte ik nog een sanitaire stop en verliet het circuit. Na een wandeling van een kwartier terug naar het parkeerterrein helemaal achteraan was ik om 19:45 uur weer terug bij m’n auto welke ik bijvulde met een liter motorolie zodat ik zonder zorgen terug naar huis kon rijden. Net als op de heenweg was het weer filerijden tot aan de snelweg (A28). Om 21:50 uur was ik weer thuis na een bijzondere wielerdag in de Nederlandse historie: een wielerrit op een motorracecircuit was een unieke belevenis (wat ongetwijfeld ook gold voor de renners, al ontbrak het echte Vuelta-gevoel vooralsnog bij menigeen). Hiermee was m’n drieluik (het bezoeken van drie tijdritten in vijf dagen in Nederland) dus afgesloten en bekeek ik die avond de gemaakte foto’s welke deze mooie dag nooit zullen doen vergeten. Op teletekst las ik dat er vandaag naar schatting ruim 40.000 (!) bezoekers in Assen waren geweest, wat dus zeker een groot succes genoemd mag worden. Volgend jaar zijn de starts van de andere twee Grand Tours xc3xb3xc3xb3k in Nederland, dus alle drie de rondes binnen een jaar tijd: in mei de Giro d’Italia in Amsterdam en in juli de Tour de France in Rotterdam, waar ik ook zeker bij aanwezig wil zijn!

Eindresultaten

Na de eerste etappezege van Fabian Cancellara volgden in de Lage Landen dagzeges van resp. Gerald Ciolek, Greg Henderson (Columbia-HTC) en Andrxc3xa9 Greipel, allemaal in massasprints. De vier etappes genoten een grote publieke belangstelling en verliepen allemaal vlekkeloos, afgezien van de aankomst in Luik welke werd geteisterd door een massale valpartij in de slotfase. Na vier etappes was de leiding in het algemeen klassement nog altijd in handen van Cancellara. Greipel nam daarna de leiderstrui voor twee dagen over. Na de tijdrit in Valencia was de goudgele trui weer terug om de schouders van dagwinnaar Cancellara (dxc3xa9 topfavoriet voor de WK-tijdrit) maar een etappe later (eerste bergrit) moest hij deze alweer afstaan aan Cadel Evans die ‘m op zijn beurt een dag later weer verspeelde aan Alejandro Valverde. Robert Gesink stond destijds achter Valverde en Evans op een mooie derde plaats in de algemene rangschikking. In de 13e etappe met finish bergop de Sierra Nevada schoof Gesink door een pechgeval van Evans zelfs op naar plaats twee (). Hij hield lang stand maar in de laatste bergrit (19e etappe) sloeg het noodlot toe: vanwege een pijnlijke linkerknie door een valpartij twee dagen daarvoor moest hij lossen in het hooggebergte, verloor bijna vijf minuten en duikelde in het algemeen klassement naar plaats zes (). In de 20e en voorlaatste etappe (derde individuele tijdrit in Toledo) verzekerde Valverde zich van z’n eerste eindzege in een grote ronde, hij was na z’n schorsing op Italiaans grondgebied (waardoor hij ook de Tour miste) er extra op gebrand sportieve revanche te halen en rekende gelijk af met de kritiek dat hij niet constant genoeg zou zijn in een grote ronde. In de slotetappe (21e) in Madrid pakte Greipel z’n vierde ritzege in de massasprint en liet zich uiteindelijk terecht kronen tot sprintkoning (groene trui). Achter Valverde (in totaal 3.293 km. met een tijdsduur van 87 uur, 22 min. en 37 sec. op de fiets gezeten) eindigde een andere Spanjaard, Samuel Sxc3xa1nchez, op 55 sec. als tweede. Evans had in de laatste tijdrit Ivan Basso nog van de derde plaats gestoten en completeerde dus het podium op 1:32 min. achterstand, Basso eindigde uiteindelijk op 2:12. Plaats vijf was voor de Spaanse klimmer Ezequiel Mosquera (kopman Xacobeo Galicia) op 4:27 en Gesink eindigde, na een zevende plaats vorig jaar bij z’n debuut in een grote ronde, dit jaar een plaatsje hoger (zesde) op 6:40, al had er dus een podiumplek in gezeten. De plaatsen zeven t/m tien werden bezet door resp. Joaquxc3xadn Rodrxc3xadguez (Caisse d’Epargne), Paolo Tiralongo (Lampre-NGC), Philip Deignan (Cervxc3xa9lo TestTeam) en Juan Josxc3xa9 Cobo (kopman Fuji-Servetto). Uiteindelijk haalden 139 van de 198 renners de finish in Madrid. Revelatie van de ronde was de verrassend sterk acterende Johnny Hoogerland (Vacansoleil) die zichzelf ontdekte in het hooggebergte en in het eindklassement was terug te vinden op plaats twaalf. Ook was er nog Nederlands dagsucces voor Lars Boom die solo als eerste de eindstreep passeerde in de 15e etappe.
De rode bergtrui was uiteindelijk net als vorig jaar voor de Fransman David Moncoutixc3xa9 (Cofidis) die ook xc3xa9xc3xa9n etappe (13e, naar Sierra Nevada) op z’n naam had geschreven. Het combinatieklassement (witte trui) was ook voor eindwinnaar Valverde en winnaar van het ploegenklassement was de Spaanse ProContinental-ploeg Xacobeo Galicia die alle ProTour-ploegen te snel af was geweest. Rabobank en Vacansoleil eindigden resp. als 6e en 15e, hadden zich goed laten zien in de voorbije drie weken en mochten met opgeheven hoofd terugreizen naar Nederland.